Recensie Roze Filmdagen

In maart vonden in Amsterdam voor de 13de keer de Roze Filmdagen plaats. Behoorlijk verlaat, eigenlijk zouden ze begin vorig jaar plaatsvinden maar door een gebrek aan sponsors ging dit toen niet door. Jammer, omdat de organisatie juist probeert een relevant en actueel programma neer te zetten. Gelukkig lukte het, onder andere met dank aan subsidie van PANN, uiteindelijk toch. Dit keer was het gehele festival, op de opening na, in het ketelhuis bij de Westergasfabriek. Klein en niet voor iedereen makkelijk te vinden (hoewel 'volg-de-homo' een goede optie was), maar wel gezellig. En het filmaanbod was zo groot dat ik als roze filmdagen-groentje eigenlijk de hele week wilde gaan.

Omdat de meeste films op verschillende dagen draaiden, was het vrij makkelijk om je eventuele keuze top-10 helemaal te kunnen zien. Als arme, stage lopende student heb ik daar helaas de tijd en het geld niet voor, gelukkig was het programma per dag ook divers genoeg om een een leuke selectie te maken. Drama, documentaires en short stories, homo, lesbisch, gemengd of bepaalde thema's; er viel op allerlei manieren te selecteren en dus voor fans van verschillende genres wat te halen. Ik heb zelf als breed geïnteresseerde maar wel erg lesbische filmfan gelukkig en deels bij toeval drie hele verschillende films gezien.

Eloïse

Een Spaanse coming-out film, was naar mijn idee nogal clichématig. Maar dat kan deels komen omdat ik het coming-out genre nu wel ontgroeid ben. Een jong meisje ligt in coma en door terugblikken zien we hoe het zover gekomen is: ondanks haar vriendje wordt ze verliefd op de alternatieve, on-populaire en (zogenaamd) artistieke Eloïse. Na een hoop getwijfel (‘Ik vind je stom’ ‘ maar ik wil toch met je omgaan’ ‘ik ben niet lesbisch! Ik vind je gewoon aardig’ ‘Oh shit, ik wil je!’ ‘nee het kan niet, m'n vriendje’ ‘hoewel, ik wil je toch!’) besluit ze voor Eloïse te gaan, net voordat ze door betraande ogen en onoplettendheid onder een auto terecht komt. Jammer, want dat getwijfel, het besluit waar we allemaal op hopen, en dan een plotselinge dood die vlak daarna volgt heb ik wel vaak genoeg gezien. We gaan echt niet allemaal dood als we voor een vrouw kiezen. Ook het artistieke niet-populaire meisje dat lesbisch blijkt te zijn is niet bepaald origineel, en de ‘artistieke’  elementen in de film zijn eigenlijk ook gewoon vage pogingen tot interessant doen. Jammer, want de aankondiging klonk interessant en de actrices waren zeker niet vervelend om naar te kijken.

Steam

Deze vond ik als titel erg spannend klinken, maar bleek totaal anders te zijn dan ik had verwacht. Geen enorme hoeveelheid seksuele spanning of expliciete scènes, maar een divers trio van verhalen over drie vrouwen  in verschillende levensfasen die elkaar regelmatig ontmoeten in de plaatselijke sauna (en nee, niet op 'die' manier). Een zwarte bejaarde vrouw op leeftijd, een lesbische beginnende studente met streng katholieke ouders en een middenklasse gescheiden moeder met een tiran van een ex-man; drie op het oog kwetsbare vrouwen die blijken sterk genoeg te zijn om met wat inspiratie de controle over hun leven terug te nemen. De inspiratie komt voor alle drie van het contact met een nieuw persoon in hun leven: een nieuwe vriend voor de bejaarde weduwe, een (sexy!) vriendinnetje voor de studente, en de (veel te jonge maar oh zo leuke)  football coach van het zoontje van de gescheiden moeder. Alle drie maken ze veel impact, ondanks het feit dat ze vrij snel weer uit de levens van de vrouwen verdwijnen en geen van drie een standaard happy end beleeft. Dit maakt de film naar mijn idee ook zo goed; al verlies je iemand weer, je kunt toch sterk genoeg zijn en beter uit een relatie komen. Alsnog een happy end dus, maar niet zo happy dat het cliché wordt. In combinatie met veel humor en de diversiteit, een aanrader!

The Secrets

De publiekswinnaar in de categorie Speelfilms Vrouwen, lijkt een historische film. Hij gaat over een meisje uit een streng joodse gemeenschap die om het huwelijk te ontwijken, naar een ultra-orthodox klooster vertrekt om daar de Thora te bestuderen. Daar maakt ze kennis met een opstandige medestudente. (Typisch voorbeeld van haar voor het klooster onacceptabele gedrag: haar mobiele telefoon gaat tijdens een les af. Toch niet zo'n historische film dus.) Eerst klikt het niet, maar uiteindelijk groeien ze door door omstandigheden naar elkaar toe (natuurlijk). Bijzonder aan deze film zijn de af en toe onverwachte humoristische noot en de bijzondere manier waarop met de seksualiteit van de vrouwen wordt omgegaan: Op een avond buiten het klooster delen de twee hoofdrolspeelsters één bed, waarin die nacht meer gebeurt dan slapen. Terwijl de aantrekkingskracht tussen hen al wel aanwezig was, gebeurt het totaal onverwacht en vrij onschuldig. Pas later gaan beide vrouwen nadenken over wat het voor hen betekend, en proberen ze het begrijpelijk te maken voor zichzelf binnen de grenzen van hun leefwereld. Ze zijn een grens gepasseerd die voor de bewuste nacht nog niet eens in zicht was, misschien niet eens binnen de grenzen van hun belevingswereld bestond. Dit is passend en kenmerkend voor de context en de gemeenschap waarin het verhaal zich afspeelt; een  voorbeeld van de authenticiteit en het realisme van de film. Ook het onverwachte einde is noemenswaardig, en het is dus al met al geen slechte film. Maar religie speelt een grote rol, en daar moet je in dit geval wel tegen kunnen.

Drie zeer verschillende films dus, en mocht je nog niet zo bekend zijn met coming-out films, dan zijn ze alle drie wat mij betreft zeer aan te raden. Helaas zijn ze (nog) niet verkrijgbaar bij Savannah Bay of Vrolijk in Amsterdam. En downloaden, buiten dat het uiteraard niet mag, is voor dit soort onbekende films ook vaak lastig. Wat wel weer een aanrader betekend voor het Roze Filmfestival, vooral voor de homoseksuele filmliefhebber is het een kans om films te zien die niet makkelijk te vinden zijn, een kans die je niet moet missen!

Wil je meer lezen over de winnende films, of op de hoogte blijven van de organisatie van de Roze Filmdagen, kijk dan op http://www.rozefilmdagen.nl.

En lees je liever over de homo-films op het festival, check deze recensie van het Parool.

Anneke Bloemen